Bijna één derde van de overlijdens in België wordt veroorzaakt door hart- en vaatziekten. Toch kunnen we dit cijfer drastisch verlagen met een gezonde levensstijl. Heb jij zelf een cardiale aandoening of ken je iemand in je omgeving? Lees dan zeker verder, want wij geven je graag de nodige tips!
Wat zijn hart- en vaatziekten, en hoe ontstaan ze?
Hart- en vaatziekten vormen een brede groep aandoeningen die te maken hebben met de bloedsomloop. Een verstoorde doorstroming van het bloed kan ernstige gevolgen hebben — en in sommige gevallen zelfs fataal zijn. Ons hart- en vaatstelsel is namelijk verantwoordelijk voor het transport van zuurstof naar alle delen van het lichaam.
Maar hoe ontstaan hart- en vaatziekten precies?
Vaak ligt arteriosclerose (aderverkalking) aan de basis. Daarbij hopen vetten, cholesterol en andere stoffen zich op in de wanden van de bloedvaten en vormen ze zogenaamde plaques. Eenmaal vastgezet aan de vaatwand, verdwijnen deze plaques niet meer. Ze zorgen voor een vernauwing van het bloedvat, waardoor de bloeddoorstroming vermindert.
In sommige gevallen kan een al vernauwd bloedvat volledig afgesloten raken door een klein bloedklontertje. Afhankelijk van waar dit gebeurt — bijvoorbeeld in het hart of de hersenen — kan dit leiden tot een hartinfarct of beroerte, met mogelijk dodelijke gevolgen.
Wat kun je zelf doen om het risico te verkleinen?
Voorkomen is beter dan genezen.
Eenmaal gevormde plaques verdwijnen niet meer en kunnen enkel nog groter worden. Gelukkig kun je met de juiste levensstijl verdere schade beperken of voorkomen. Hieronder vind je praktische tips:
Dagelijks bewegen
- Streef naar minstens 30 minuten matige inspanning per dag, zoals wandelen, fietsen of zwemmen.
- Combineer conditietraining met krachttraining voor een optimaal effect.
- Vermijd langdurig zitten: sta regelmatig even recht en beweeg.
Gezond en evenwichtig eten
- Eet veel groenten, fruit, volkorenproducten, noten en peulvruchten.
- Beperk verzadigde vetten (zoals in rood vlees, boter en gefrituurde snacks).
- Kies voor gezonde vetten zoals olijfolie, vette vis en avocado.
Stop met roken
- Roken is een van de grootste risicofactoren.
- Stoppen heeft direct een positief effect op je hart- en vaatgezondheid.
Beperk alcoholgebruik
- Idealiter drink je niet of met mate: maximaal één glas per dag, en bij voorkeur niet elke dag.
Laat je gezondheid regelmatig controleren
- Laat je bloeddruk, cholesterol en bloedsuikerwaarden checken, zeker als hart- en vaatziekten in de familie voorkomen.
Beperk je zoutinname
- Te veel zout verhoogt de bloeddruk.
- Kies voor verse voeding en beperk het gebruik van kant-en-klare maaltijden en pakjes.
Ga bewust om met stress
- Stress kan een negatieve invloed hebben op je hart.
- Zoek ontspanning via ademhalingsoefeningen, lichaamsbeweging, creatieve hobby’s of rustgevende activiteiten in de natuur.
Zorg voor voldoende slaap
- Gemiddeld heb je 7 à 9 uur slaap per nacht nodig.
- Goede nachtrust ondersteunt het herstel van je lichaam en bevordert een gezonde hartfunctie.
Ken je familiegeschiedenis
- Komt hart- en vaatziekte voor in je directe familie (vooral op jonge leeftijd)?
- Bespreek dit met je arts voor gerichte opvolging en preventie.
Tot slot
Een hart- of vaataandoening hoeft je levenskwaliteit niet te bepalen. Met een bewuste levensstijl en goede medische opvolging kun je veel risico’s beperken en actief werken aan een gezond hart. Elke kleine aanpassing maakt een groot verschil.
Referenties
Diab, Alaa, et al. “A Heart-Healthy Diet for Cardiovascular Disease Prevention: Where Are We Now?” Vascular Health and Risk Management, vol. 19, no. 19, 21 Apr. 2023, pp. 237–253, pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10128075/.
Tian, Danyang, and Jinqi Meng. “Exercise for Prevention and Relief of Cardiovascular Disease: Prognoses, Mechanisms, and Approaches.” Oxidative Medicine and Cellular Longevity, vol. 2019, no. 3756750, 9 Apr. 2019, www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6481017/, https://doi.org/10.1155/2019/3756750.
Visseren, Frank L J, et al. “2021 ESC Guidelines on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice.” European Heart Journal, vol. 42, no. 34, 30 Aug. 2021, pp. 3227–3337, https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab484.