Je hebt een nieuwe heup gekregen. Dat is een grote stap. Misschien ben je opgelucht dat de pijn van vroeger weg is. Maar thuis komen ook vragen: wat mag ik al? Hoeveel moet ik oefenen? En wat als ik val? In deze blog lees je hoe de revalidatie na een heupprothese verloopt, wat onderzoek zegt over bewegen en voorzorgen, en hoe je thuis veilig verder herstelt.
Revalidatie na een heupprothese: wat gebeurt er in je lichaam?
Bij een heupprothese vervangt de chirurg het versleten heupgewricht door een kunstgewricht. De meeste mensen staan al snel na de operatie weer recht. Toch heeft je lichaam tijd nodig. De spieren rond je heup zijn verzwakt, eerst door de artrose en dan door de operatie. De wonde moet genezen. En je moet opnieuw vertrouwen krijgen in je been.
Herstel verloopt bij iedereen anders. Je leeftijd, je conditie vóór de operatie en andere aandoeningen spelen mee. Vergelijk jezelf dus niet te veel met de buurvrouw of een kennis. Kijk vooral naar je eigen vooruitgang.
Mag ik mijn heup buigen? Wat onderzoek zegt over voorzorgen
Vroeger kregen bijna alle patiënten een lijst met strenge regels. Niet te diep zitten, de benen niet kruisen, niet te ver vooroverbuigen. Het doel was te voorkomen dat de nieuwe heup uit de kom schiet. Dat heet een luxatie of ontwrichting.
Recent onderzoek zet die strenge regels in een ander licht. Verschillende grote overzichtsstudies vergeleken patiënten met en zonder strikte bewegingsregels. Ze vonden geen duidelijk verschil in het aantal ontwrichtingen. Een ontwrichting bleek ook weinig voor te komen: ongeveer 2 op de 100 heupen, in beide groepen.
Belangrijk: dit betekent niet dat je de adviezen van je chirurg mag negeren. Elke operatie en elke patiënt is anders. Soms zijn er goede redenen voor extra voorzichtigheid. Twijfel je? Vraag aan je chirurg of kinesitherapeut welke bewegingen voor jou veilig zijn.
Vallen: het grootste gevaar voor je nieuwe heup
In dezelfde overzichtsstudie viel iets op. Ongeveer een kwart van de ontwrichtingen kwam door een val. Een val voorkomen is dus minstens even belangrijk als letten op hoe je zit of buigt. Zeker in de herfst en winter, met natte bladeren, gladde stoepen en vroege duisternis.
Zo maak je je huis veiliger:
- Leg losse matjes en snoeren weg.
- Zorg voor goed licht, ook ’s nachts op weg naar het toilet.
- Draag stevige schoenen of pantoffels met een dichte hiel.
- Zet wat je vaak nodig hebt op heup- of borsthoogte.
- Gebruik je kruk of rollator zolang je kinesitherapeut dat aanraadt.
Oefeningen na een heupprothese: hoeveel is genoeg?
Bewegen is de basis van je herstel. Maar meer is niet altijd beter. Een grote overzichtsstudie in JAMA Network Open bekeek extra oefenprogramma’s na een heupprothese. Mensen die zo’n extra programma volgden, scoorden gemiddeld niet beter op dagelijks functioneren dan mensen met de gewone zorg. Het gaat dus niet om zo veel mogelijk oefeningen, wel om de juiste oefeningen voor jou.
Een andere overzichtsstudie vergeleek oefenen onder begeleiding met zelfstandig oefenen thuis. Het verschil tussen beide was klein en niet duidelijk. Goed nieuws: je hoeft niet per se naar een praktijk te rijden om goed te herstellen. Met een duidelijk oefenschema op maat kom je thuis ook ver. De Nederlandse richtlijn voor kinesitherapeuten (KNGF) raadt bij een heupprothese aan om uitleg en oefentherapie te combineren, aangepast aan wat jij nodig hebt.
Praktische tips om thuis te oefenen:
- Kort en vaak. Liever een paar keer per dag 10 minuten dan één keer een uur.
- Wandel elke dag. Begin met korte stukjes en bouw rustig op. Rust tussendoor.
- Luister naar je lichaam. Wat spierpijn of vermoeidheid is normaal. Scherpe of toenemende pijn is een signaal om te stoppen en raad te vragen.
- Oefen dagelijkse bewegingen. Opstaan uit een stoel, de trap op en af, in en uit bed: dat zijn je beste oefeningen.
- Hou een schriftje bij. Noteer wat je deed en hoe het ging. Zo zie je de vooruitgang.
Wanneer schakel je best extra hulp in?
Bel meteen je arts bij plotse hevige pijn, als je been niet meer kan dragen, als je been korter lijkt of vreemd gedraaid staat, bij koorts, een rode, warme en/of lekkende wonde en/of een dikke, pijnlijke kuit.
Revalideren in je eigen vertrouwde omgeving met Huiskiné
Na een operatie is de verplaatsing naar een praktijk vaak een hele opgave. Bij Huiskiné komen we daarom naar jou. We oefenen in je eigen huis, met je eigen trap, stoel en bed. Zo leer je precies de bewegingen die je elke dag nodig hebt. We kijken ook samen hoe je je woning veiliger maakt.
Woon je in Lommel, Pelt, Bree, Bocholt of elders in Noord-Limburg? Neem gerust contact op met Huiskiné. Samen zorgen we dat je stap voor stap weer met vertrouwen op je nieuwe heup staat.
Bronnen en disclaimer
Deze tekst is algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van je arts of kinesitherapeut.
- Saueressig T, Owen PJ, Zebisch J, Herbst M, Belavy DL. Evaluation of exercise interventions and outcomes after hip arthroplasty: a systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open. 2021. PMID 33635329. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33635329
- Hansen S, Aaboe J, Mechlenburg I, Overgaard S, Mikkelsen LR. Effects of supervised exercise compared to non-supervised exercise early after total hip replacement: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical Rehabilitation. 2018. PMID 30073856. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30073856
- Reimert J, Lockwood KJ, Hau R, Taylor NF. Are hip movement precautions effective in preventing prosthesis dislocation post hip arthroplasty using a posterior surgical approach? A systematic review and meta-analysis. Disability and Rehabilitation. 2020. PMID 33190554. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33190554
- Korfitsen CB, Mikkelsen LR, Mikkelsen ML, et al. Hip precautions after posterior-approach total hip arthroplasty among patients with primary hip osteoarthritis do not influence early recovery: a systematic review and meta-analysis. Acta Orthopaedica. 2023. PMID 37039064. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37039064
- Smith TO, Jepson P, Beswick A, et al. Assistive devices, hip precautions, environmental modifications and training to prevent dislocation and improve function after hip arthroplasty. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016. PMID 27374001. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27374001
- Van Doormaal MCM, Meerhoff GA, Vliet Vlieland TPM, Peter WF. A clinical practice guideline for physical therapy in patients with hip or knee osteoarthritis (KNGF-richtlijn). Musculoskeletal Care. 2020. PMID 32643252. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32643252